Jarig zijn als hsp? Voor veel hoogsensitieve mensen geeft een verjaardag stress. Worstel je met verjaardagen? Na de corona wil de één weer dolgraag feestjes vieren en houdt de ander het liever voor gezien. Hier vind je enkele manieren om er een creatieve draai aan te geven. 

#1 Je eigen verjaardag vieren bij jezelf thuis kan voor jou als hsp veel stress opleveren. Vooral als je alles zelf wilt regelen, als het allemaal perfect moet en je ook nog heel spontaan met iedereen wilt kletsen. Vooruit plannen is het A en O. Zorg ervoor dat het allemaal klaar ligt en staat, zodat je tijdens het feest zelf echt alle aandacht voor je gasten hebt. 

#2 Het is volkomen normaal om je verjaardag gewoon niet te vieren. Steeds meer mensen besluiten om lekker een dagje weg te gaan op hun eigen verjaardag. Wat wil je zelf? Stel jezelf deze vraag en  wees moedig om voor jezelf en je rust te kiezen. 

#3 Moet je naar een verjaardag van iemand en vrees je dat je het saai wordt? Vraag de gastvrouw/heer of je mag helpen in de keuken. Bedenk van te voren gespreksonderwerpen die jij echt leuk vindt en vraag wie er aanwezig zijn zodat je vooraf al kunt bedenken bij wie je graag gaat zitten. Geef zelf diepgang aan dat saaie feest. Blijf ook niet te lang. Een kort bezoek waarbij jij zelf iets toevoegt is meer waard dan dat je lang verplicht en geduldig uit zit te zitten. 

#4 Samen naar een feest gaan kan prettig zijn, maar soms neemt het je ook de creativiteit en moed om jezelf te zijn. Met je partner gaan, maakt je vaak passiever dan je werkelijk bent. Besluit eens om bewust apart van elkaar aan te komen. Blijf niet bij je ega of ego hangen, maar verken de ruimte in je eentje: zoek mensen op die je echt leuk vindt. En verlaat het feest op het tijdstip dat jij wilt gaan, of je partner wel of niet mee wilt.

Hulp nodig met je hsp zijn? Als psycholoog help ik je met al je vragen

 

Alles zien en alles horen; een kamer binnenkomen en niet alleen de meubels en de mensen, maar ook de onuitgesproken conflicten waarnemen; veel behoefte hebben aan rust, aan tijd voor jezelf om na te denken en te dromen. Herkenbaar? Dit zijn een aantal voorbeelden van kenmerken van hooggevoelige personen. Wie hooggevoelig is, wil vaak vertra­gen waar de rest van de wereld versnelt en wil luisteren naar de stilte wanneer anderen niet kunnen zwijgen.

Jezelf herkennen in de term hooggevoeligheid is een vorm van thuiskomen. Voor velen blijkt de herkenning van hooggevoeligheid het startpunt van heling, lijmen van vroegere breuken, en herstellen van schade die door onbegrip en mismanagement van het zelf werd gecreëerd. Volgens mij hoeven hoogsensitieve mensen geen slachtoffer van hun bijzondere gevoeligheid te zijn, maar kunnen ze die tot hun eigen kracht omvormen.

In Leven met hooggevoeligheid belicht ik onder meer de spirituele kant van hooggevoeligheid en laat ik veel ervaringsdeskundigen aan het woord. Ik leg je uit hoe je van je persoonlijkheid een gave kunt maken, in plaats van het leven als opgave te beschouwen. Zo kun je dit boek ook opvatten als een toegang om dichter bij de verborgen wijsheid van het leven te komen.

 Bestellen

 

Lezersreacties:

“Dank zij dit boek kreeg ik eindelijk inzicht in vele gebeurtenissen die mijn leven vroeger en nu intens beïnvloed hebben en waar ik tot nu toe geen raad mee wist. Ik begrijp nu volkomen de reden van mijn gedrag, problemen en angsten als kind en volwassene.
Het aanvaarden en (h)erkennen van hooggevoeligheid is een bevrijdende ervaring voor zowel de betrokkenen als de omgeving. Werkelijk een openbaring voor mij! De schrijfster vertelt op een vlotte en openhartige manier hoe hooggevoeligheid het leven van iemand kan bepalen. Ik ben de schrijfster diep dankbaar want door het lezen van ‘Leven met hooggevoeligheid’ ben ik uit een zware crisis geraakt en kan ik mijn leven een nieuwe wending geven. Ik heb door dit boek levensinzicht, hoop, troost en ontroerende tederheid mogen beleven! Ik beveel het dan ook sterk aan : zowel hooggevoelige als niet-hooggevoelige mensen hebben er veel baat bij!”

“Thuiskomen! Werkelijk een absolute topper. Zeer duidelijk geschreven met korte verhalen van mede hooggevoeligen waarbij het opvallend is dat dit zowel jongere mensen als wat oudere mensen raakt en hen het onschatbare gevoel van “thuiskomen” geeft.
Ik heb soms het gevoel gehad dat het over mijzelf ging en las met ontroering, kippenvel en diepe verwondering dat er vele anderen zijn als ik. Zeer veel dank aan de schrijfster Susan Marletta Hart, zij heeft me in mijn 56ste levensjaar een stuk zekerheid en rust gegeven waar ik vele jaren onbewust naar op zoek was.”

Zelf ook lezen? Bestel hier, morgen in huis!

Hooggevoeligheid  begint bij de meeste  mensen met het gevoel anders te zijn dan anderen.  Waarin hooggevoelige mensen zich anders voelen is vaak moeilijk uit te drukken. Het begint meestal vanaf het eerste moment dat ze zich kunnen herinneren en ze zijn er zo mee verweven dat ze het gevoel anders te zijn dan anderen niet goed kunnen benoemen. Het is een gevoel, een ervaring, een besef dat hen danig in de weg kan zitten en dat vaak (niet altijd) voor moeilijkheden  en problemen  zorgt. Zo sterk dat sommigen zich wel eens vertwijfeld afvragen: ben ik soms gek? Toch heeft het weinig met gekte te maken. Gevoeligheid is een eigenschap van het zenuwstelsel in combinatie met de hersenen. Ergens in het proces van verwerking, tussen het binnenkomen van een prikkel en het verwerken ervan door de hersenen, loopt het bij hooggevoelige personen anders dan bij de meeste  mensen. De informatieverwerking van een hooggevoelige werkt op de één of andere manier uitgebreider  en nauwkeuriger dan bij de gemiddelde persoon. 

Nieuwsbrief ontvangen?

Training volgen?

De oorlog in de Oekraïne duurt nu al ruim een maand en het einde is nog lang niet in zicht. De horror en het onrecht knagen aan ons allemaal. Alsof het nog niet erg genoeg was, komt nu Butscha. Hoe kan één man zoveel leed veroorzaken? Dat je je land als vader of zoon moet verdedigen, klinkt heroïsche en noodzakelijk, maar dat je je leven moet geven vanwege een gek, die uit verbittering besluit een ander land binnen te vallen, kan het gezonde verstand eigenlijk niet bevatten. Hoe ga jij om met zoveel leed en onrechtvaardigheid? Ben jij een strijder of een relativist? Ben je bitter of somber? Volg je alle nieuws of sluit je er juist voor af?

Het is voor een normaal denkend mens bijna niet voor te stellen: van de één op andere dag is je land in oorlog. Je moet je land verdedigen of ontvluchten. Alles wat je voor vanzelfsprekend aannam, is opeens niet meer vanzelfsprekend. Wat doet oorlog met mensen? Voor de burgers van de Oekraïne staat het leven volledig op de kop: als je bezig was je bruiloft te organiseren, of  je eerst kind verwachtte, je dissertatie schreef of zojuist een studie of nieuwe baan begon…dromen en verwachtingen vallen compleet in duigen. Het leven is plotsklaps niet meer wat het was. Vluchten of vechten? Het zijn wendingen die anno nu wreed en niet meer van deze tijd voelen. 

Wat doet oorlog met ons Nederlanders? Sommige van ons moeten iets doen, worden actief, gaan inzamelen of nemen vluchtelingen in huis. Anderen voelen zich juist verlamd. Hoe dan ook, de verhalen raken ons hard: het verdriet, de pijn en onmacht komen hard binnen. Maar we worden ook in ons eigen besef van existentie bedreigd. Misschien maakt het je extra somber, angstig of boos. Ouderen krijgen herinneringen terug: zoals mijn moeder die spontaan begon te vertellen hoe een lichtbom naast haar boerderij insloeg tijdens de tweede wereldoorlog in Brabant. En wat doet het met kinderen en jongeren? Hoe uitdagend en transformerend is de wereld waarin zij opgroeien: klimaatveranderingen, Covid en nu zelfs dit. Een internationale derde wereld oorlogsdreiging, de wereld is zozeer in beweging, dat het gemakkelijk kan slaan op het gemoed. 

Deze transformaties zijn voorspeld. We wisten al lang dat tijden van grote veranderingen op ons toekomen. We worden uitgenodigd om midden in het oog van de storm te gaan staan, en innerlijke sterkte te ontwikkelen. In zoveel uiterlijke tumult, kunnen we oefenen in een kalme, compassievolle geest. We worden door de natuur, de misdaad, oorlog en pandemie uitgenodigd om richting te kiezen en op te staan voor gerechtigheid. 

Ondanks de recente wreedheden van Butscha, weten we dat de mens van nature niet wreed of oorlogszuchtig is. Uit onderzoeken blijkt dat ook onder soldaten aan het front slechts een klein percentage daadwerkelijk bereid is om te schieten op medemensen. Als ze orders van hun meerderen krijgen toe gebruld, blijken veel soldaten nog steeds niet te willen aanvallen. In Men Against Fire, het beroemd geworden onderzoek van kolonel en historicus Samuel Marshall uit 1946, blijkt de overgrote militaire meerderheid te vertikken om te schieten. Tijdens het beleg van Makin en later aan het Europese front, ontdekte Marshall dat slechts 15 tot 25 procent van de soldaten gericht schoot. 

De meeste mensen zijn vredelievend, ze hebben een gezond empathisch vermogen en een goed ontwikkeld geweten. Alleen een kleine minderheid heeft of ontwikkelt een wrede gewetenloosheid en gaat over tot beestachtig gedrag als ze in de gelegenheid komen. In De meeste mensen deugen trekt Rutger Bregman dezelfde conclusie als Marshall: de meeste mensen zijn geen beesten. De meeste mannen zijn geen beesten. 

Waarom geraken we er dan toch nog in? In mijn ogen zouden we veel meer aandacht moeten hebben voor de psychologie achter die kleine 15%-25%. Want hun dadendrang veroorzaakt een verhoudingsgewijs onwaarschijnlijk groot leed. Het kleine percentage dat in staat is het grote leed te veroorzaken. Degenen zonder empathisch vermogens, dolende zielen, narcistisch of getraumatiseerd…. wat doen we met dit persoonlijkheidstype? Mijn inziens kunnen we potentiële kenmerken al vroeg in de ontwikkeling van het kind opsporen. We kunnen gedrag in de eerste levensjaren, op basisscholen herkennen. Ik hoop dat nieuwe generaties meer oog krijgen voor de Macbeths van onze samenleving. Wat we vooral van Poetin en zijn oorlog leren, is dat de meeste mensen wél deugen en dat oorlog in zijn kern veroorzaakt wordt door gedrag van eenlingen. Psychologie is het enige zinvolle vakgebied dat ons toekomstig uit deze drama’s kan bevrijden. Wat Poetin ons laat zien is dat wij als wereldgemeenschap eenvoudigweg nog onvoldoende in staat zijn om machtswellustige eenlingen tijdig te stoppen, voordat ze de macht grijpen en dood en verderf zaaien.

 

Samen met uitgeverij Boom leg ik de laatste hand aan mijn nieuwste boek HSP op de Werkvloer. Komende tijd post ik regelmatig content uit dit nieuwe boek. Vandaag iets over geduld. Waarom heb je als hsp vaak geduld nodig?

1. Zelfvertrouwen opbouwen  

Als hsp vind je het dikwijls lastig om jezelf te verkopen. Je wilt je beroepen op ware kennis en vakmanschap en niet op gladde verkooppraatjes. Niet zelden behoren hsp’s daarom tot de laatbloeiers. De kwaliteiten van hoogsensitieve mensen komen pas echt uit de verf als ze veel ervaring hebben opgebouwd en ze innerlijk weten wat ze waard zijn. Hoewel je ideeën oprecht en goed zijn, heb je dikwijls meer tijd nodig om je veilig te voelen en volledig te ontplooien. Je bouwt gestaag aan je ervaring, netwerk en zelfvertrouwen. Dit geldt ook voor Jaap. Jaap heeft na ruim twintig jaar dienst bij energiebedrijven de stap gewaagd om zich als projectmanager te verzelfstandigen. Nu hij voorbij de vijftig is, weet hij wat hij wel en niet kan. Na meer dan 20 jaar dienst als projectmanagers bij verschillende energieleveranciers, waarin hij niet altijd volledig zichzelf kon zijn en niet altijd het werk deed dat hij ambieerde, kan hij zich nu, als zelfstandige, door een breed opgebouwd netwerk en met veel ervaring op zak, zichzelf vanuit zelfvertrouwen in de markt zetten. Zijn bedrijf, DueszGREEN, richt zich op het implementeren van duurzame energieprojecten zoals windmolenparken, zonne-energie en biomassa. Naast een dosis integriteit en een goed netwerk, heeft Jaap nu pas echt het zelfvertrouwen om zichzelf in zijn ideale werk te positioneren.

2. Een shift van de ander naar jezelf

Vaak gaat het dan ook om een shift van pleasen van de ander, naar focussens op jezelf en jouw doelen. Niet meer alle ballen in de lucht houden, maar focussens op jouw belangen. Niet meer altijd ja en amen knikken, maar grenzen durven stellen. Ook dit leer je vaak gaandeweg je leven pas. Ik leerde Jaap jaren geleden kennen, toen hij door mijn boeken ontdekte dat hij hooggevoelig is. Hij bezocht enkele van mijn trainingen en leerde zichzelf daardoor opnieuw uitvinden. Het gaf hem een verhelderende impuls aan alle uitdagingen waar hij destijds voor stond. “In mijn carrière en in mijn huwelijk ben ik, als typische hsp, heel lang gericht geweest op het voldoen aan de verwachtingen van de ander. Ik dacht dat dit de enige manier was om relaties goed te houden. Dit kostte me natuurlijk heel veel energie en ik kwam hierdoor niet goed uit de verf. Nu, met levesnervaring ben ik daar makkelijker, of eigenlijk daadkrachtiger, in geworden. Ik geef steeds meer mijn eigen visie aan en ben minder bang voor conflicten. Dit heb ik stap voor stap geleerd, ook dankzij waardevolle coaching. Het heeft ertoe geresulteerd dat ik nu mijn eigen bedrijf run en zelf kies welke projecten voor mij waardevol zijn.”

3. Is de wereld klaar voor jouw visies?

Het kan ook zijn dat jij hele sterke idealen en principes hebt, maar dat de zakenwereld er nog niet klaar voor is. Veelvuldig hebben hooggevoeligen, met name in de corporate wereld, een lange adem nodig omdat ze niet serieus genomen worden. Ze moeten letterlijk wachten tot de maatschappij, de politiek of de CEO’s ook zover zijn. Hierdoor duurt het vaak vele jaren voordat je visies uit de verf komen en je je helemaal op je plek voelt. Dikwijks neem je pas in de tweede helft van je carriere die adviserende rol aan. Of je gaat je zelfstandig vestigen. Jaap heeft na meer dan 20 jaar ervaring in energietransitie, en door veel gezien en gereisd te hebben als technisch adviseur in ontwikkelingslanden, een breed netwerk opgebouwd. Door zichzelf als hsp te leren kennen, en door zijn uitdagingen onder de knie te krijgen, weet hij nu meer dan ooit wat hij echt waard is. Hij durft steeds meer op zijn innerlijke kompas te navigeren en hij merkt dat de maatschappij ook klaar is voor zijn visies. Door zich van binnenuit te positioneren, voelt hij meer en meer zelfvertrouwen en bevestiging in wat hij kan. Inmiddels staan organisaties die hun energieverbruik of energieproductie willen verduurzamen in de raam om hem te raadplegen.

Herken jij jezelf in Jaap? Vraag jij je ook af wanneer jouw omgeving klaar is voor jouw ideeën? Wil je ook leren om meer zelfvertrouwen op te bouwen? Of vraag je je af welke eigenschappen jij als hsp hebt, of welke uitdagingen jou tegenhouden om je roeping te volgen? Heb je hulp nodig om je volledig in je werk te profileren? Volg hiervoor één van mijn coachtrajecten:

Coachtraject Leven met hsp

Coachtraject Hsp in relaties

Volg nu de HSP Coach Training, start 31 maart 2022

Samen met uitgeverij Boom leg ik de laatste hand aan mijn nieuwste boek HSP op de Werkvloer. Komende tijd post ik regelmatig content uit dit nieuwe boek. Vandaag iets over uitdagingen op de werkvloer.

Uitdaging #5: conflict hanteren

Zachte heelmeesters maken stinkende wonden, is een gezegde die van toepassing kan zijn op de hooggevoelige persoon. Vanwege onze harmonische aard, willen we als hsp vaak alleen maar goedheid, liefde en harmonie. We willen verbinden en vriendelijk blijven. Maar sommige situaties vragen om daadkracht en kleur bekennen. Als je te lang en te veel alles maar toelaat en goedkeurt, ontstaan en er onoverkomelijke excessen, om nemen mensen ruimte in die ze niet verdienen. Zeker als het gaat om werkrelaties, gaat het erom dat je voor jezelf en je zaak kunt opstaan. Het fijne aan minder sensitieve mensen is dat ze vaak beter zijn in conflicthantering. Ze dragen minder na. Een ruzie knalt even en daarna is alles weer vergeten. Krachtige hooggevoelige mensen zeggen dat ze om deze reden graag met minder gevoelige collega’s werken: ze hoeven minder op hun woorden te letten, minder op hun tenen te lopen, minder voorzichtig te zijn. Het leven is nou eenmaal dualistisch, het aardse bestaan kent donker en licht, dag en nacht, liefde en boosheid, ruimte en grenzen. De wijze Lao Tse zei al: “Pak iets aan voordat het een probleem is. Schep orde voordat de chaos intreedt.” Als je een moeilijk gesprek wilt voeren, kun je het beste je innerlijke kracht oproepen en je gedrag aanpassen aan je tegenstander.

Dit doe je je door proactief te zijn: weet vooraf welk doel je wilt bereiken. Door je groot te maken en je stem volume te geven, Door niet te veel woorden te gebruiken maar in plaats ervan heldere ik-boodschappen te geven. Door stiltes te gebruiken als een krachtmeting, en zelfs in de rede te vallen als je (spreek)ruimte wordt ingenomen. Ik noem bovenstaande vaardigheden aspecten van de verticale taal. In mijn boek Winnen of verbinden; de uitdagende dynamiek tussen twee oerkrachten geef ik uitleg over de verticale en de horizontale taal. Daarin onderscheid ik die kracht die uit is op winnen tegenover de kracht die uit is op verbinden. Beide krachten zijn belangrijk, en beide krachten heb je vanaf je geboorte meegekregen.

Wil je leren om krachtig te communiceren, volg dan de online training HSP in relaties waarin ik je stap voor stap help om in je kracht te gaan staan en “bold” te communiceren.

verschijnt juni 2022

In onze westerse samenleving bestaan te veel gesloten systemen die voor zichzelf voortmodderen. Gezinnen waarin kinderen beschadigd raken omdat het misbruik achter gesloten deuren en voorgevels plaatsvindt, onttrokken aan het oog van de buitenwereld. Klassen waarin leerkrachten kunnen doen waar ze zin hebben. Werkvloeren waar mannen hun machtsvertoon ongebreideld kunnen misbruiken.

Gezinnen zijn in feite niet de hoeksteen van de samenleving; gezinnen zijn een amputatie van een gezond gemeenschapsleven, oorspronkelijk in kleine nederzettingen en dorpen, waarin voornamelijk de vrouwen met elkaar en voor elkaar zorgden. Er werd in die clans als vanzelfsprekend op elkaar en elkaars kinderen gelet. Misstanden werden snel en daadkrachtig gecorrigeerd. Zo kon slecht gedrag niet van kwaad tot erger uitgroeien. Als moderne samenleving zouden we meer mogen nadenken hoe we zulke systemen weer terug creëren. We zouden meer moeten nadenken hoe we excessen bij de wortel aanpakken en uitroeien, door onverdraagzaam gedrag onmidellijk en niet te tolereren. Ook seksueel grensoverschrijdend gedrag. 

Kijken we naar onze evolutionaire roots dan is seksueel gedrag echter lastig te plaatsten in moderne concepten van verdraagzaamheid.  Wat we vaak nog te weinig willen begrijpen, is dat machtsrelaties en seksualiteit al sinds mensenheugenis bij elkaar horen. Mannen worden opgewonden van kwetsbare, kleine vrouwen, vrouwen worden opgewonden van stoere, grote en sterke mannen. Kracht, macht en seksualiteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarom zijn primitieve behoeften ook zo moielijk uit modern gemeenschapsleven weg te poetsen. Het is niet zo dat mannen hun seksuele verlangens eenvoudigweg kunnen afknijpen of oplossen, maar het is wel zo dat we als gemeenschap alerter en eerlijker kunnen omgaan met rondscharrelende hoeveelheden testosteron. 

Want testosteron is een expansieve energie. Testosteron als onderdeel van de mannelijk identiteit en energie heeft een sterke tegenkracht nodig. Als deze mannelijke kracht niet wordt ingedamd, gaat het expansieve en daadkrachtige karakter van deze energie onherroepelijk woekeren en schade veroorzaken. En die schade vloeit als vanzelf naar de zwakste plekken, oftewel naar de kwetsbaren in de samenleving. Daar kun je moreel alles van vinden, maar het is niet anders dan een energetischeen evolutionaire wetmatigheid. Het is onderdeel van natuurlijke wetten, die we niet kunnen ontkennen, daarin moeten we niet naief zijn en denken dat het zomaar verdwijnt. Het zijn primitieve patronen die we alleen collectief, met bewustzijn  en waakzaamheid kunnen signaleren en voorkomen. In het oosten spreken ze van de metaal energie: mannelijk energie is als metaal dat langdurig moet worden gevormd met veel vuur (lees: een sterke hand) en een goede mal. Anders is het zinloze energie die wegvloeit in criminaliteit, machtsvertoon en seksualiteit.

In onze moderne samenleving zijn we niet genoeg bewust van de dualiteit in ons bestaan. Naast goedheid, bestaat slechtheid, naast verbinding bestaat er afscheiding en conflict. Naast begrip bestaat onbegrip. Laten we veel misdaad toe, dan is dit omdat we té graag misstanden willen toedekken met de mantel der liefde. We willen te graag tolerant en begripvol zijn, maar ondertussen onstaan er stinkende wonden omdat we als heelmeesters te zacht zijn. Daders van seksueel geweld, jonge mannen, oude mannen, geestelijken maar ook artsen die aan onze (jonge) vrouwen en dochters zitten, komen ongestraft weg omdat we goedig wegkijken, omdat we niet durven hard optreden. Omdat de samenleving onveiligheid tolereert en verkiest boven stevig optreden ten behoeve van het goede. Wil je een zaak veranderen, dan heb je hiervoor kracht, tegenkracht nodig. 

Waarom laten vooral mannen misbruik oogluikend toe? Waarom kijken vooral mannen weg als de mannelijke energie weelderig tiert in de vorm van machtsvertoon en seksueel misbruik  Waarom kleineren mannen hun vrouwen als deze mopperen en misstanden aan de kaak stellen? Waarom luisteren mannen domweg niet en maken seskueel misbruik zo gauw mogelijk tot een non-item? Denken mannen: “het is de natuur, zo zijn we nou eenmaal gemaakt.”? Goede mannen sta op, en bescherm jullie dochters! Goede mannen, sta op en bescherm jullie samenleving! Wees een echte vader en een moedige echtgenoot. Toon karakter en handel moedig: wees de vader die met een knuppel de dreiging van zijn dochter verjaagt! Ook dit is een natuurlijke, evolutionaire impuls van de mannelijke energie. 

 

Last van moeilijke gesprekspartners? Ben je te veel aan het pleasen? Heb je moeite om een duidelijke wens of een helder nee te communiceren? In dit blog leer ik je hoe je meester wordt van het gesprek. Leer lastige personen te sturen en ontdek hoe je scheve verhoudingen binnen één enkel gesprek naar gelijkwaardigheid kunt terugbrengen. 

Waarom zijn hooggevoeligen toch zo goed in pleasen? Dit komt omdat we als hooggevoeligen niet van conflict houden. Als hsp’s vinden we confrontaties doodeng, supervervelend of extreem ongemakkelijk. Dus zoeken we liever de weg van de minste weerstand door te pleasen, te voegen, te bemiddelen en te sussen. Dit gaat een tijdje goed, maar als we de wond te lang toedekken met de mantel der liefde, gaat het vaak verduiveld zweren en stinken. 

Het leven bestaat nou eenmaal uit liefde én conflict. Voor jezelf opkomen betekent dat je een ander soms een beetje moet kwetsen. Slecht nieuws gesprekken of iets zeggen dat een beetje pijn doet …… ja, ik weet het, het voelt bijzonder onaangenaam! 

De waarheid is: jij voelt het zo, maar een objectieve buitenstaander zal je dikwijls zeggen dat je gedrag helemaal niet pijnlijk, bot of kwetsend is. Dat het krachtig overkomt en terecht is. Dat je in je recht staat en dit als vanzelfsprekend mag uiten. Geloof me, in mijn trainingen hebben we lastige gesprekken vaak nagespeeld in rollenspellen, dus ik beroep me op objectieve ervaringen. En het fascinerende daarvan is: zelfs de gesprekspartner kan jouw zelfbewuste houding respecteren en bewonderen. Hoe vaak ervoeren we in oefengesprekken dat de ander zei: “hè, hè…nu kom je eindelijk eens op voor jezelf!”

Wil je een beetje meer opkomen voor jezelf, dan zul je meester van het lastige gesprek moeten worden, dan zul je de kneepjes van krachtige communiceren moeten leren. Meester van het lastige gesprek worden kan iedereen leren, dus jij ook. Met een goed stappenplan kun je je slaafse pleaser-gedrag afwerpen en je gezag (weer) laten gelden. 

Wil je weten hoe? Ik heb een uitgebreid stappenplan voor je ontwikkeld om dit te leren. Hieronder volgen alvast enkele zeer nuttige adviezen uit dit stappenplan.

Tip 1. Als je voor jezelf op wilt komen, zul je allereerst bereid moeten zijn om de ander te confronteren met iets onprettig of pijnlijks. Deze bereidheid is eigenlijk de allermoeilijkste stap: iets doen of zeggen dat in jouw oren en ogen onvriendelijk lijkt. Maar geloof me…het is vaak vooral in jouw ogen en oren zo.

Tip 2. De tweede stap is om je boodschap goed voor te bereiden. Dit doe je door glashelder te weten wat je wel wilt. Ontwikkel  positieve en heldere ik-boodschappen. 

Tip 3. Als je iets belangrijks aan iemand vertelt, wil je dit doen vanuit een plek van rust, kracht en zelfbewustzijn. Zorg dus dat jij een moment uitkiest, waarin jij je uitgerust, veilig en krachtig voelt. Bepaal zelf het tijdstip, de situatie, de omgeving en de vorm van communicatie.

Tip 4: Sommige mensen maken het bijzonder moeilijk om een goed gesprek mee te voeren. Ze weten je om de tuin te leiden. Om dit te voorkomen zul je hierop voorbereid moeten zijn.  In mijn training HSP in relaties leer ik je over de vier sabotagetactieken die moeilijke mensen toepassen om hun zin te krijgen. Wil je deze ook leren herkennen? Meld je dan aan voor deze superessentiele training.

Tip 6: Hsp’s ronden een gesprek vaak niet goed af, maar deze is juist bijzonder belangrijk. Wanneer rond je een gesprek af en hoe weet je dat je gesprek iets heeft opgeleverd?  In mijn training HSP in relaties vind je hierop alle antwoorden.

Volg een communciatie traject

Iedere hsp heeft eigenlijk een communicatie training nodig, want we komen allemaal lastige, krachtige en soms narcistische mensen tegen in ons leven. En zelf trappen we o zo vaak in die valkuil van pleasen, voegen en onderdanig zijn. Hoe belangrijk is het dan dat je als hooggevoelig persoon leert hoe je souverein en vriendelijk opkomt voor jezelf. Wil je ook meester van het lastige gesprek worden? Met deze heldere training van negen weken ontvang je het uitgebreide stappenplan naast inzichten over het waarom van gedrag en effectieve oefeningen die snel resultaat leveren.

Leer om de irritante slaafse pleaser in jezelf voorgoed vaarwel te zeggen. Leer om jarenlange scheve verhoudingen binnen één enkel gesprek naar gelijkwaardigheid en respect terug te brengen. Aarzel niet langer, meld je meteen aan en start meteen. Het kost je €89, een kleine investering met een grote werking. En nu met 15% korting!

Ga hier naar het zelfhulptraject HSP in relaties.  

Groei van slaafse pleaser uit naar de krachtige meester van het gesprek! 

www.susanmarlettahart.com

 

Wat is de impact van te veel beelden op het hooggevoelige brein?

Juist in deze tijd van corona, quarantaines en lock-downs is het belangrijk dat we oog blijven houden voor de gevaren van binge watching en beeldverslaving. We hebben als gemeenschap de plicht om met name onze jongeren voor deze verslaving te beschermen, net zo zeer als we de ouderen en zwakken tegen virussen beschermen.

Ken je dat? Je zit met iemand te praten en in de achtergrond staat een televisie aan. Onvermijdelijk worden je ogen naar het beeldscherm getrokken en volg je de flikkerende taal van razendsnelle beelden die van het scherm afschreeuwt.

Ons oeroude brein is eigenlijk niet gemaakt om beelden te verwerken in het tempo waarop ze nu ons netvlies bereiken. Onze wieg stond in de weidse, lege savannes van Afrika. Een groot deel van ons brein werd zo’n twee miljoen jaar terug gevormd. De primaire automatismen onder ons schedeldak zijn gebouwd om een gnoe of olifant te signaleren in een verder zinderend rustige prairie. Ons brein is niet gebouwd voor de uitvindingen van Homo Informaticus: Tiktok, YouTube en Netflix. 

Mentale gezondheidsproblemen vormen één van de grootste uitdagingen voor landelijke en internationale overheden. 1 op de 4 mensen wereldwijd kampt met psychische problemen. I op de 6 mensen heeft stoornissen als depressie, angstaandoeningen of is suïcidaal. Dan zijn alleen al in Europa ongeveer 84 miljoen mensen. Er is bovendien al jaren een sterke toename van concentratieaandoeningen. Vooral jonge mensen klagen over aandachtsstoornissen, een druk hoofd, onrust, AD(H)D. Wat opvalt: steeds meer jongeren diagnosticeren zichzelf en experimenteren zelfstandig met drugs en medicatie. Ze inspireren en adviseren elkaar op Tiktok, leren en benoemen snel welke psychische stoornis achter welk gevoel en gedrag schuil gaat. 

Wat we onvoldoende willen erkennen is dat het onrustige brein, een gevolg is van de absurd drukke beeldtaal waaraan we – niet in de laatste plaats aangevoerd door de dominantie van de commercie – lijden. Het onrustige brein is hard op weg om de ziekte van de toekomst te worden. Want ik zie ze in mijn praktijk al jaren. Hsp’s lopen tenslotte in de eerste gelederen voorop en lijden aan dit probleem significant meer dan niet-hsp’s.

Dit is laatst onderzocht door Bianca Acevedo en haar team van wetenschappers. Volgens deze nieuwe studie dat in juni 2021 werd gepubliceerd in het tijdschrift Neuropsychobiology blijken hoogsensitieve hersenen ook in rust namelijk significant drukker. Bianca Acevedo, werkzaam bij Psychologie & Hersenwetenschappen aan Universiteit van Santa Barbara, en auteur van The Highly Sensitive Brain, doet al jaren onderzoek naar het hoogsensitieve brein. Zij zegt over deze nieuwe studie: “Wat we nog niet eerder hadden gedaan, was onderzoeken hoe het HSP-brein in rust er uitziet. Wat doet een hooggevoelig brein op de korte of lange termijn nadat het daarvoor beelden heeft gezien die emotioneel beladen zijn? Wat doet het anders dan het gemiddelde brein en welk hersenregionen zijn er bij betrokken? Dit was het eerste onderzoek waarin we keken naar ssensitieve hersenen in rust. Enerzijds zagen we dat de diepe verwerking door gaat, ook al is de respondent niet meer met de beelden bezig. Anderzijds zagen we iets opvallends in de regionen die betrokken zijn bij angst en stress.”

Sensorische prikkelverwerking in rust

“Diepe verwerking” is één van de vijf hoofdkenmerken van hooggevoeligheid. Naast gevoeligheid voor overprikkeling, een verhoogde emotionele respons, een sterk vermogen tot empathie en een verhoogde gevoeligheid voor subtiliteiten, wordt de hoogsensitieve persoonlijkheid dus gekenmerkt door diepe verwerking. Samen zijn deze vijf eigenschappen door Elaine Aron ondergebracht in de ezelsbrug DOES. Tot nu toe konden onderzoeker al aantonen dat HSP’s emoties intenser beleven, dat ze meer dan gemiddeld empathisch zijn en dat ze gemakkelijker overweldigd worden door een optelsom van prikkels. Wetenschappers konden bovendien vaststellen dat er specifieke genen zijn die verantwoordelijk zijn voor het temperament hooggevoeligheid. Aan deze en andere bevindingen wordt nu ook toegevoegd dat een hsp-brein langer doorgaat met verwerken van zaken die een uur geleden, of dagen geleden of zelfs maanden terug plaats vonden”, aldus Acevedo. 

Herinneren en verteren

Wat wetenschappers vaststellen weten hsp’s al lang uit ervaring. We krijgen beelden maar moeilijk van ons netvlies. En hierdoor blijven we maar doormalen. We liggen wakker na een drukke dag, piekeren over van alles en maken tenslotte eigen doemscenario’s. “Je bent een tobberd”, zei mijn vader altijd tegen mijn moeder als ze hierover klaagde.

In de studie van Acevedo werd een verhoogde activiteit in het bijzonder in de verbindingen van twee hersenstructuren: de precuneus en de hippocampus gevonden. De verbinding tussen deze structuren heeft te maken met het consolideren en ophalen van herinneringen. Hsp’s blijken dus meer tijd te besteden aan het verwerken van herinneringen. Dit heet ook wel reflecteren op ervaringen uit het verleden. Dit heeft een voordeel: we leren meer door reflectie en bezinning. Maat het heeft ook een nadeel: we hebben er te weinig controle op en worden er aan overgeleverd.

Beeldverslaving

HSP-hersenen hebben maar weinig stimuli nodig om lekker lang te denken, associeren, filosoferen en leren. Mooi zou je denken: we willen niets anders in onze informatiemaatschappij. Toch is dat brein daar vaak helemaal niet gelukkig mee. Het voelt zich gestresst en aangejaagd, gaat beren zien en neigt tenslotte tot somberheid en zelfkritiek, zo blijkt ook uit dit onderzoek.

En het ergste is: als het brein nergens mee bezig is, wordt de urgentie om toch iets te denken alleen maar sterker. Als coach en trainer moedig ik hsp’s vaak aan om meer tijd in te plannen om gewoon te lummelen. In mijn boek HSP & Stress heb ik het over het vermogen om het leven te vertragen. Om te lanterfanteren, chillen in modern Nederlands. Maar niets is moeilijker vinden juist hoogsensitieve mensen. Hoe komt dit toch? Yoga, meditatie en ademhalingsoefeningen zijn goede adviezen, maar veelvuldig ontoereikend. We voelen eenvoudigweg te veel onrust om te rusten. En hier zit de zorg en de ziekte van onze moderne tijd. We hebben die beelden nodig, want als we ze niet zien, of ze nou van Instagram of Facebook, Netflix of SBS6 stammen, worden we rusteloos door onderprikkeling.

Tobben van de stress

Terwijl sommige hersengebieden in het onderzoek van Acevedo sterke activiteit vertoonden, was juist de amygdala, cruciaal voor het reguleren van angst en pijn, minder actief. Ook de samenwerking tussen insula en hippocampus, die betrokken zijn bij het omgaan met stress en het verwerken van angst, kwamen zwakker uit de metingen. Volgens Acevedo kunnen deze zwakkere schakels verklaren waarom HSP’s vaak worstelen met meer angst en overprikkeling dan niet-HSP’s. In de hersenen van gevoelige mensen  gaat de prikkelverwerking anders. En daar komen stress en angst bij kijken. HSP’s worden meer beïnvloed door emotionele situaties, wellicht vanuit betrokkenheid en empathie, maar met negatief resultaat: het onderzoek wijst erop dat hsp’s negatieve processen van angst, stress en zelfkritiek minder goed kunnen reguleren.  

Zoals onze welvarende magen steeds meer hoeveelheden voeding verwerken, zo zijn moderne hersenen de laatste vijftig jaar ook overvoed geraakt. Televisie, Netflix en sociale media bieden een verpletterende hoeveelheid beeldmateriaal op een duizelingwekkende snelheid waardoor steeds meer (jonge) mensen hersenen ontwikkelen die als een perpetuum mobile, een breinmachine zichzelf aandrijft en eeuwigdurend in beweging blijft. Iedere jongere generatie lijkt nog meer de dupe van de niet te stillen honger en de vanzelfsprekendheid  van het beeldenkabaal. Niet omdat ze dat graag willen, maar omdat ze het eenvoudigweg niet meer kunnen ontlopen. Want voor hun evolutionair gebouwde hersenen is iedere beweging nog steeds een potentiële gnoe of olifant.

Wat betekent dit concreet?

Prikkelvermindering is heel hard nodig, maar prikkelvermindering is niet zo eenvoudig als we denken. Gewoon je geest tot rust brengen met Mindfulness, meditatie, ademhalingsoefeningen of yoga…. Prachtig adviezen maar, helaas werkt het voor velen niet. Loskomen van een drukke geest is namelijke heel moeilijk. Net als bij iedere andere verslaving ga je allereerst door een onprettige periode van afkicken. Je wilt helemaal niet minder prikkels, je krijgt er stress en angst van. Je voelt je ontheemd, eenzaam en juist onrustiger dan tijdens het beeldschermstaren.

Meer weten, meer meepraten, meer doen?

De meeste mensen kiezen daarom toch maar weer voor het gemak van nog een binge-avond op de bank of een zapvlucht door alle sociale kanalen. Onnadenkend of zelfs onwetende van het feit dat het overmatige hersenactiviteit en nog erger, stemmingsschommelingen in de nacht veroorzaakt. Dat het angst- en stressverhogend werkt. Bij hoevelen eindigt deze spiraal in een ernstige mentale – of emotionele stoornis, zoals een (chronische) depressie?

Prikkelregulatie en onrust zouden beter begeleid moeten worden en we moeten meer focussen op de ernst van beeldverslaving. We zouden moeten weten of sensitieve jongeren een grotere kans op depressie hebben door het veelvuldig kijken naar sociale media, Netflix en Co. We weten, o.a. van Australisch onderzoek, dat sociale media en tv kijken de kans op depressie verhoogt. Niet alleen door het herhaaldelijk zien van geïdealiseerde foto’s maar wellicht ook door de overprikkeling waar Acevedo op wijst. De vraag dringt zich dan op: is het effect hetzelfde bij alle jongeren of hebben hsp’s meer kans op mentale problemen en depressie door beeldoverprikkeling?

Juist in deze tijd van corona, quarantaines en lock-downs zou het goed zijn als we oog blijven houden voor de gevaren van binch watching en beeldverslaving en voor de mentale gezondheid. We hebben als gemeenschap de plicht onze jongeren voor verslaving en depressie te beschermen, net zo zeer als we de ouderen en zwakken tegen virussen beschermen. We mogen erkennen dat we al lang zijn aanbeland in een collectieve beeldverslaving en een collectief breinprobleem, maar of deze voor iedereen even desastreus is, zou verder onderzocht mogen worden.

Meer weten over de boeken van Susan

Volg een HSP Training

Ontsnap je brein, luister naar een meditatie

Bronnen:

Acevedo e.a. https://www.karger.com/Article/Abstract/513527

Trimbos: ,https://www.trimbos.nl/actueel/nieuws/bericht/initiatief-van-21-europese-landen-pleit-ervoor-om-mentale-gezondheidszorg-te-verbeteren

Rijksoverheid: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/geestelijke-gezondheidszorg-en-psychosociale-steun-in-noodhulp/financiering-en-draagvlak-voor-geestelijke-gezondheidszorg-en-psychosociale-steun-in-crisissituaties/mhpss-wereldwijd-in-feiten-en-getallen)

 

Ook zo moedeloos van weer een lockdown? Ben jij gefrustreerd of boos? Of word je in je bestaan als zelfstandige ondernemer hard geraakt? We worden meer dan ooit uitgenodigd om oplossingen in onszelf te vinden en te groeien door het accepteren van deze werkelijkheid. Ja, deze tijd vraagt van ons om te vertrouwen op onze eigen veerkracht en niet te blijven hangen in opstandigheid, radeloosheid, angst of frustraties. Het niet accepteren van het feit dat corona er is, is een recept voor meer frustraties. Of je single bent, grootouder of juist met een druk gezin en drukke baan jongleert, hieronder vind je vijf tips voor deze bijzondere feestdagen, speciaal voor hooggevoelige zielen. 

 

TIP 1 NIEUW TRADITIES

Misschien is dit jaar de uitgelezen kans om oude tradities te doorbreken. Van het traditionele kerstdiner met vader patriarch, die altijd aan het woord is tot aan het bakken van de kerststol aan toe. Welke dingen wilde je eigenlijk altijd al anders doen? Zelf heb ik in onze maandelijkse familie zoom het sharen met succes ingevoerd, een manier om in alle rust iedereen aan het woord te laten, zodat de vanzelfsprekende dynamiek van wie wel en wie niet praat, eens goed doorbroken wordt. Jij kunt ook je stoutste schoenen aantrekken en een mindful activiteit voorstellen: bijvoorbeeld in stilte wandelen of mindful eten. 

 

TIP 2 MEER SLAPEN

We slapen meer sinds corona. Nu veel mensen niet meer naar hun werk mogen, kunnen zij ‘s ochtends langer slapen. Dat is heel goed voor onze gezondheid, stellen chronobiologen. We slapen al decennia steeds minder en chronisch te weinig. Dit heeft gevolgen voor onze gezondheid. Slapen is de manier voor het brein om te herstellen. Tijdens de slaap verwerken we ervaringen door middel van dromen. Ook je immuunsysteem profiteert van meer slaap. Corona nodigt ons op talloze manieren uit om werkelijk te investeren in ons lichaam, in onze geest en onze gezondheid in het algemeen. Blijf dus met een gerust hart eens wat langer in bed liggen. Dit advies geldt vooral voor de zorgers, perfectionisten en harde werkers onder ons! 

 

TIP 3 MEER KNUTSELEN

Wat ik zelf het meeste mis sinds mijn terugkeer uit Zwitserland is de meditatieve kerstsfeer in de decembermaand voorafgaand aan de feestdagen. Nederlanders missen vaak een beetje de subtiliteit om kerstmis als een aandachtig feest te vieren. Hier draait het toch al gauw om het materiële: snel even een cadeautje scoren in de drukte. Maar corona brengt wellicht toch een kleine verandering hierin. Veel mensen besloten dit jaar als troost de kerstboom vroeg te zetten, blijkt op social media. Misschien wil je dit jaar nog meer tijd besteden aan creatieve tradities: handgemaakte kerstballen en kerstversiering, zelf gemaakte cadeaus (voor de kleine beurs) en nog meer zelf bakken zijn eenvoudigweg dingen die bijdragen aan innerlijke balans en rust. In plaats van drukke feesten vol drank en gelach, is een mindfullness traditie juist waar jij als hooggevoelige misschien zo naar snakt. 

 

TIP 4 EEN HUISJE IN DE NATUUR

Het zal niet makkelijk zijn met alle wisselende regelgevingen om dit jaar zorgeloos naar het buitenland te gaan. Maar wellicht wil je er toch tussenuit en kun je juist nu een fijn huisje in de Nederlandse natuur huren. Wil je juist even aan kerst en alle coronagekte ontsnappen, alleen, met een vriendin of partner? Durf dan te kiezen voor je diepste behoeften: eenvoud, leegte, zen. Er zijn in ons land steeds meer inspirerende tiny huisjes te huur. Op natuurhuisjes.nl, of via Airb&b kun je op zoek gaan naar de verst afgelegen yurts, blokhutten of caravans. Of wat dacht je van winterkamperen? 

 

TIP 5 EEN OEFENING IN ACCEPTATIE

Wat deze feestdagen ons vooral bieden is een oefening in flexibiliteit en acceptatie. Erkennen dat corona bestaat, of je het nu leuk vindt of niet, is de ultieme oefening in mindful accepteren van het leven in al zijn uitdagende facetten. Deze tip is met name voor singles en ouderen. Accepteren van wat je nu gegeven is. 

Kun je bij iedere inademing verzachten en overgave aan de realiteit oefenen? Door rustig in – en uit te ademen, terwijl je je aandacht naar je hart brengt, kun je dit gebied steeds ruimer en zachter  maken? Je kunt er een mantra bij zeggen. De mantra die ik deze kerst heb bedacht is: “De wereld is mijn familie en ik gun mijn hele familie gezondheid van lichaam, geest en ziel.”

Susan Marletta Hart

Helaas lees ik soms nog steeds dat mensen beweren dat hoogsensitief en hooggevoelig niet hetzelfde zijn. Met name wordt er in België graag onderscheid gemaakt. In Nederland willen we geen verdeeldheid; hier werken we graag samen. De Nederlandse Kerngroep HSP Professionals heeft daarom al vroeg erkend dat we het over hetzelfde hebben.

Er is geen verschil tussen hoogsensitief en hooggevoelig. Voor de duidelijkheid: in de Nederlandse taal worden de termen hoogsensitief en hooggevoelig gewoon door elkaar gebruikt. Hooggevoeligheid en hoogsensitiviteit zijn twee woorden voor hetzelfde persoonlijkheidskenmerk, tegenwoordig ook wel temperament genoemd. De woorden worden naast elkaar gebezigd en zijn inwisselbaar. Zowel door wetenschappers als door leken wordt met beide termen naar hetzelfde verwezen. De hooggevoelige persoon wordt ook met hsp afgekort.

Kerngroep HSP-professionals in Nederland

In 2018 heeft de Kerngroep HSP Nederland een Communique opgesteld om te onderstrepen dat hooggevoelig en hoogsensitief hetzelfde betekenen. Wij hebben ons verenigd omdat we geloven dat we samen meer kunnen bereiken als het gaat om de waardering, erkenning en herkenning van hoogsensitiviteit. Wij denken dat het goed is om gezamenlijke en eenduidige definities te gebruiken. Zo kunnen we verwarring over die definities zo veel mogelijk voorkomen. Hieronder leggen wij daarom uit dat in Nederland hooggevoeligheid hetzelfde betekent als hoogsensitiviteit en waarom wij deze begrippen ook door en naast elkaar zullen blijven gebruiken.

Waarom zijn er dan twee termen?

Sommige mensen vertaalden high sensitivity – de term bedacht door Elaine Aron als hooggevoelig, anderen als hoogsensitief. Er zat geen enkel plan of opzet achter, louter een voorkeur voor de term die je het meest lag. Zelf besloot ik als één van de eersten die erover publiceerde, net als Marian van den Beuken, voor de eerste term. Dit deden ook Antoine van Staveren, het Lihsk en “Hooggevoelig, heel gewoon“. Ik vond de term hooggevoeligheid prettiger klinken dan het moeilijk uit te spreken hoogsensitiviteit. Daarom heb ik voor die vertaling gekozen. De vertaling van het Engelse woord sensitivity is volgens de Van Dale ook ‘gevoeligheid’. Ik gebruik inmiddels beide termen zo veel mogelijk door elkaar. Anderen zoals Esther Bergsma en Saskia Klaaysen kozen voor de term hoogsensitiviteit.

Internationaal

Internationale wetenschappers gebruiken op dit moment diverse termen voor hetzelfde fenomeen. Het meest gehoord zijn de termen differential susceptability (Belsky & Pluess), sensory processing sensitivity (Aron en Aron) en biological sensitivity to context (Boyce & Ellis). Susceptability kan worden vertaald met ontvankelijkheid of fijngevoeligheid, sensitivity noemen wij in het Nederlands gevoeligheid.

Hoogsensitiviteit c.q. hooggevoeligheid is een aangeboren gezonde eigenschap. Het is iets wat bij een vijfde van alle mensen voorkomt. Deze verhoogde sensitiviteit duidt op een diepere verwerking van de prikkels uit de zintuigen door de hersenen. Deze prikkels komen van buiten maar net zo goed van binnen. Hoogsensitieve/hooggevoelige mensen verwerken uitgebreider en associeren meer. Ze voelen meer, kun je ook zeggen. Niet alleen drukte om hen of gevoelens van anderen, maar ook dingen als pijn, zorgen en honger.

De kracht van gevoeligheid

De term overgevoelig past niet meer in de wijze waarop wij nu tegen opvoeding, onderwijs en rassenvraagstukken kijken. De moderne moraal  is er één van toenemende menselijkheid en gelijkheid. Gevoeligheid is misschien wel hetgeen het meest aan een herwaardering toe is. We vinden iemand tegenwoordig karaktertrek als hij kwetsbaarheid laat zien. We waarderen het als iemand zijn fout kan toegeven, zich bemoeit om de ander te begrijpen en flexibiliteit toont bij conflicten. Daarom is sensitiviteit tegenwoordig weer een deugd, een positieve eigenschap op je CV. In mijn nieuwe boek HSP op de Werkvloer ga ik in op eigenschappen die de hooggevoelige persoon van nature meebrengt, die een positieve impuls kunnen geven aan maatschappelijke vraagstukken als duurzaamheid, me-too matters en inclusiveness.

 verschijnt oktober 2021